Những Câu Thơ Triết Lý Trong Truyện Kiều

     

Người xưa coi văn chương là một hành vi sáng tạo rất thiêng liêng. Văn là để chuyên chở Đạo Đức. Nó như kim chỉ nam chỉ huy những bé chữ sinh thành dưới ngọn cây bút lông. Do thế, văn vẻ là mẫu Chí, là quan lại niệm tráng lệ và trang nghiêm về cuộc sống. Năng lực nhà thơ công ty văn có khả năng định hướng cho cả một cộng đồng đi vào dòng Đẹp của Đạo đức cao cả. Chúng ta hãy chiêm nghiệm điều đó qua Truyện Kiều của Nguyễn Du. 

*
Đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa Nguyên Du (Ảnh: internet)

Vì năng lực nhà thơ bên văn rất có thể định hướng cho tất cả một xã hội đi vào dòng Đẹp của Đạo đức cao cả, đến nên, Văn thời đó gồm ít fan làm. Và hiển nhiên, số độc giả của nó cũng ko nhiều… Vậy nên cụ già ngày xưa so với văn chương gồm một cách biểu hiện nhìn nhận hưởng thụ rất khác với họ hôm nay.

Bạn đang xem: Những câu thơ triết lý trong truyện kiều

Truyện Kiều ngày xưa cũng khá được bình như vậy. Chỉ riêng các bài vịnh Kiều thể hiện cách nhìn riêng của các cụ đã là một cân nặng không nhỏ.

Tôi có cái may mắn vào những năm chiến tranh nằm nghe ông mình là một nhà nho bình Kiều, ngâm Kiều, vui buồn cùng với cuộc đời Kiều… Đó là những ký ức khó quên. Nó mang lại tôi những cảm xúc, những cảm nhận về áng Kiều bất hủ này luôn luôn luôn mới mẻ.

*
Chị em Thúy Kiều, Thúy Vân ( hình ảnh minh họa)

Sau này, học Kiều ở phổ thông, ở đại học và đọc rất nhiều các bài viết, các công trình nghiên cứu của những học giả nổi tiếng, tôi vẫn không vấn đề gì quên được cảm giác mới nguyên của lời ông ngoại tôi giảng nói, khóc cười với Kiều và có lẽ với chính đời ông.

Từ thời tiểu học, bọn họ đã được học các câu thơ ngắn nói về các mùa, các cảnh thiên nhiên. Chẳng hạn, câu thơ tả mùa xuân:

“Cỏ non xanh rợn chân trờiCành lê trắng điểm một vài bông hoa”

*

Mộng Liên đã từng viết “Thúy Kiều khóc Đạm Tiên, Tố Như tử làm cho Truyện Kiều, việc tuy khác nhau mà lòng vậy nên một, fan đời sau thương người đời nay, tín đồ đời nay thương người đời xưa, nhì chữ tài thực tâm là một chiếc thông lụy của lũ tài tử mọi trong gầm trời cùng suốt cả xưa ni vậy… Ta đem một thiên mực nhạt, xa viếng thiếu nữ Kiều, mặc dù lời văn quê kệch, cảm thấy không được sánh cùng với bức giao thiên, tuy vậy đủ tỏ ra rằng mẫu nợ sầu của hai chữ tài tình, tuy khác đời mà tầm thường một dạ. May được nối ở phía sau quyển Tân thanh của Tố Như tử, cùng có tác dụng một khúc Đoạn ngôi trường để mếu máo người xưa”.

Chu to gan lớn mật Trinh viết “Cho xuất xắc danh sĩ cùng với giai nhân/ cùng một kiếp hoa nghiêm nặng trĩu nợ.. “.

*

Chúng ta đặt mẫu mã kể chuyện của Nguyễn Du vào truyền thống tự sự phương Đông, tôn vinh “cảm vật” hơn là “mô phỏng” như thẩm mỹ tự sự phương Tây. “Vật trong hoạt động nghệ thuật chưa phải là đối tượng bậc nhất để mô bỏng mà chỉ là yếu tố kích yêu thích dẫn phát tình cảm, là đối tượng hàng đầu mà chỉ người có tình cảm mới dùng thơ để biểu hiện”.

Vì sao nhưng mà tài tình bạc bẽo mệnh?

Mở đầu tác phẩm, Đại thi hào viết:

Trăm năm trong cõi fan ta.Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Có cõi âm phủ, cõi ma, cõi Tiên, cõi Phật thì cũng có một cõi nữa mà cuộc nhân sinh của chúng ta chứng kiến muôn vàn hỷ nộ, ái ố. Đó là cõi Người. Lúc Nguyễn Du dùng đôi mắt Mê mờ của thế gian để nhìn cái cõi ấy thì đồng thời trí huệ nhà Phật cũng cho Người cảm nhận về những cõi khác. Nó không giống cõi người này. Đặc trưng của cõi Người là định luật hà khắc: Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.

*

Vì nhìn cái chữ Tài trong cách nhìn hiện đại yêu cầu rất nhiều người đến rằng Nguyễn Du ban đầu có cảm hứng về nó tuy nhiên ngòi bút hiện thực của ông đã đẩy ông rời khỏi ý định ban đầu.

Xem thêm: Chất Nào Sau Đây Là Chất Rắn Màu Lục Thẫm, Hợp Chất Nào Sau Đây Có Màu Lục Thẫm

Xin trích ra đây một đoạn viết của Nguyễn Đức Dân vào bài “Truyện Kiều từ góc nhìn so sánh”: “Trên thực tế, bốn tưởng “tài mệnh tương đố” là bốn tưởng xuyên suốt Kim Vân Kiều truyện. Và chữ tài ở đó là tài tình, tài sắc, tài giỏi của kiếp hồng nhan, chứ không phải là tài thao lược võ bị của đấng phái nam nhi. Vả lại, thời phong kiến, tài văn hay được trọng hơn tài võ. Tự Hải vào Kim Vân Kiều truyện đã nói: “Quốc gia khi nào cũng vẫn trọng văn coi thường võ”. Ngay từ Hồi 1, Thuý Kiều đã làm khúc bạc mệnh oán, trong số đó có câu: “Gương bội nghĩa mệnh khi nào cũng thế/ Kiếp hồng nhan hồ dễ tránh đâu?”

Khi thăm mả Đạm Tiên, Kiều than Đạm Tiên là “Kiếp hồng nhan bạc bẽo mệnh”, lại khấn:

“Em phía trên với chị cảm nhau vày chữ tài sắc”.

Hồi 2: Thuý Kiều suy nghĩ về Kim Trọng cùng tự nhủ mình là “phúc bạc đãi kém duyên”. Lúc mơ thấy Đạm Tiên thì Đạm Tiên lại khen “tài hoa” của Kiều cùng Kiều cũng tự thừa nhận với Đạm Tiên là mình bao gồm tiếng “tài tình”, rồi làm 10 bài xích thơ trong những số đó 2 bài bác đầu mang tên là Tiếc mang đến tài với Thương bạc tình mệnh.

Hồi 3: Kim Trọng khen Thuý Kiều có tài đáng “phải đúc nhà vàng” bắt đầu xứng. Còn Kiều thì đáp lại là hồi trước có người thầy tướng mạo đoán cho mình rằng: “Thiếp tuyệt nhất đại tài tình thiên thu tệ bạc mệnh” (“Nghìn thu phận hầm hiu một đời tài hoa” – Nguyễn Du). Rồi lại bảo: “Trời xanh vốn hay ghen ghét (…). Tốt nhất là ghen nhan sắc thì lại thừa tệ!” (Trời xanh quen thói má hồng tiến công ghen – Nguyễn Du).

*

Hồi 4, 5: Kiều từ giác lấy số bội nghĩa mệnh của bản thân mình ra nhằm thuyết phục phụ huynh cho mình chào bán thân chuộc cha.

Hồi 6: vào một bài xích thơ của Kiều cũng có chữ “Hồng nhan tệ bạc mệnh”.

Hồi cuối cùng: vào 10 bài xích thơ tặng Kim Trọng, Kiều lại nói tới kiếp bạc mệnh: “Tự cam bạc mệnh nhân”. Như thế cũng đầy đủ thấy tứ tưởng “tài tình mệnh bạc” là tư tưởng xuyên thấu của Kim Vân Kiều truyện mà Nguyễn Du chỉ hấp thụ lại mà lại thôi.”

*

Nên chăng vậy nhân gửi từ Tài Tình sang trọng cảnh giới từ Bi?

Người ta thường xuất xắc so sánh Kiều với “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh trọng tâm Tài Nhân theo quan liêu điểm hơn thua. Thực ra, Nguyễn Du rất tôn trọng bốn tưởng của một tác phẩm mà ông gọi là “cảo thơm”. Tài năng của họ Nguyễn là đã sáng tạo một kiệt tác văn chương mang đậm tính dân tộc Việt chứ không phải là một bản dịch. Đặc biệt là giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ thi ca dưới hiệ tượng ngôn ngữ dân tộc bản địa chứ không hẳn chỉ ở nghệ thuật và thẩm mỹ xây dựng tè thuyết.

Nổi bật nhất ở nàng Kiều là khả năng âm nhạc của nàng. Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Du đã dùng những câu thơ vẽ các giai điệu âm thanh thật kỳ diệu ứng với những biến cố quan tiền trọng nhất́ vào đời Kiều.

Phật Gia cho rằng bé người Khổ để rồi Mê và tạo nghiệp là bởi chữ Tình rất đặc định của thế giới con Người. Yêu thương thương, giận hờn; hỷ nộ, ái ố; được mất, danh lợi… nhỏ người xoay quắt với chữ Tình. Phải khai phóng con người, giải thoát thế giới đầy chấp trước Mê mờ truớc hết bằng việc vắt thế Tài Tình sang trọng cảnh giới của Từ Bi..

*

Thế giới Tình đến ta càng thấy càng “đau đớn lòng”.

Nhưng muốn mô tả, chứng kiến và cảm nhận sâu sắc nhất về nó thì phải: Trải sang một cuộc bể dâu. Khi xã hội còn thịnh trị, mặt tích cực của chữ Tình duy hộ loài Người, cho bé người những Thiện niệm, chổ chính giữa lành. Nhưng mà khi xã hội đã biến cải “vũng cần đồi” với bao phen “thay đổi đánh hà” như Nguyễn thì ta thấm thía mặt trái của chữ Tình.

Đọc Nguyễn Du, ta luôn thấy những mâu thuẫn, những thấp thỏm ngay trong những đoạn thơ ko có bóng dáng của những xung đột trực tiếp giữa người với người; giữa những nhân cách phẩm giá và những phường thập ác bất xá… Chẳng hạn một cảnh xuân, một đêm hò hẹn, một giấc chiêm bao…

Trong bài: “Lời thì thầm của Nguyễn Du với chúng ta“, một học giả rất có uy tín về “Kiều học” là Nguyễn Thạch Giang đã “rẽ cương” theo một hướng khác: “Ta quen chú ý từng quãng đời Kiều nên chỉ thấy cuộc sống và triết lý Kiều có tương đối nhiều mâu thuẫn. Trong khúc kết, Nguyễn Du viết:

“Ngẫm xuất xắc muôn sự tại trờiTrời kia vẫn bắt làm người có thânBắt phong trần đề nghị phong trầnCho thanh cao bắt đầu được phần thanh cao”

Đó là thuyết định mệnh. Con người trọn vẹn nằm trong lòng bàn tay tạo hóa, đến sao được vậy. Nhưng lại có cả Nghiệp:

“Đã với lấy Nghiệp vào thânCũng đừng trách lẫn trời ngay gần trời xaThiện căn nghỉ ngơi tại lòng taChữ trung ương kia mới bằng bố chữ Tài”

*

Đoạn kết “Đoạn trường tân thanh” bọn họ phải gọi rằng: “Thế bắt đầu biết, tín đồ đời thường mang đến rằng: “muôn sự tại trời…” là không đúng.

Con fan tự tạo nên Nghiệp, chứ không có ai khác, nghĩa là bao gồm mình là tác giả của đời mình, tự vai trung phong ta cả, chắc hẳn rằng đời này ta khổ, là do đã tạo nhiều nghiệp ở đời trước.

Xem thêm: Top 10 Lớp 9 Cần Bao Nhiêu Quyển Vở, Lớp 9 Cần Bao Nhiêu Vở

Thiện căn nghỉ ngơi tại lòng ta, phúc họa đạo trời, cỗi nguồn cũng ở trong tâm mà ra cả. Đó là lời dạy của Phật:

Mỗi họ là một vị Phật sắp tới thành. Buộc phải trở về với chủ yếu ta, không cầu một chiếc gì ngoại trừ ta.

Như vậy, lúc viết “Đoạn trường tân thanh“, Nguyễn Du mong mỏi trao gửi đến hậu thay sự tu học, vai trung phong đắc của mình: “Tu là cõi phúc, tình là dây oan”. Thật tình theo Phật, bạn dạng thân ta được bảo vệ bình an trong những hoàn cảnh.”