HẬU SINH KHẢ ÚY LÀ GÌ

     
Hậu sinh khả úy nghĩa là giới trẻ, lớp tín đồ sinh sau thật xứng đáng tôn kính cùng sợ hãi; ám chỉ giới trẻ rất có thể vượt qua thừa thế hệ trước.

Bạn đang xem: Hậu sinh khả úy là gì

Trong Hán Việt tự điển giản yếu của Đào Duy Anh, từ hậu sinh (后生) được giảng như sau: "Người sinh sau - giới trẻ (postérité, jeunes gens)". Còn từ úy (畏) được giảng là "Sợ - Lòng phục theo". Vày vậy, hậu sinh khả úy có tức thị giới trẻ, lớp bạn sinh sau thật xứng đáng tôn kính cùng sợ hãi; ám chỉ giới trẻ rất có thể vượt qua được thế hệ trước.Hậu sinh khả úy phiên âm từ giờ Hán 后生可畏 (hou sheng ke wei) là thành ngữ bắt đầu từ câu nói của Khổng Tử (孔子)(1) được viết trong thiên đồ vật 9 Tử Hãn (子罕) của sách Luận ngữ (論語) - một quyển sách vày Khổng Tử và các đệ tử của bản thân biên soạn(2).
Nguyên văn của câu này như sau: "Tử nói: Hậu sinh khả úy, lặng tri lai giả chi bất như kim dã? Tứ thập, ngữ thập nhi vô văn yên, tư diệt bất túc úy dã dĩ" (子曰: 后生可畏,焉知來者之不如今也?四十、五十而無聞焉,斯亦不足畏也已 - Dịch nghĩa: "Khổng Tử nói: những người dân sinh sau rất đáng để sợ, tuy thế biết đâu tương lai của họ không bởi hiện nay? ví như họ đến bốn chục, năm chục tuổi mà chưa xuất hiện tiếng tăm gì thì không phải sợ họ nữa").
Câu nói hậu sinh khả úy xuất phát từ giai thoại nói về cuộc đối thoại thú vui giữa Khổng Tử cùng Hạng Thác - một thần đồng new 7 tuổi. Giai thoại đó lại có nhị phiên phiên bản khác nhau, cụ thể như sau: Phiên phiên bản câu chuyện máy nhất:Tương truyền Khổng Tử đã trên đường cùng những học trò chu du khắp các nước vào vùng nhằm truyền bá các tư tưởng của chính bản thân mình và tìm người tiêu dùng các tứ tưởng đó(3) thì chạm mặt ba đứa trẻ, vào đó hai đứa đùa nghịch với nhau rất thỏa thích, còn đứa kia chỉ yên ắng đứng xem. Khổng Tử thấy lạ mới hỏi tại sao lại ko cùng đùa với các bạn. Đứa trẻ thương hiệu là Hạng Thác điềm nhiên nói: " Đánh trang bị nhau quyết liệt rất dễ phương hại đến sinh mạng con người, còn cứ lôi kéo xô đẩy nhau thì rất dễ bị thương, dù chỉ kéo rách áo quần thôi, thì cũng chẳng có lợi gì cho cả hai bên, cần cháu không thích chơi với bọn chúng nó”.Một lúc sau, Hạng Thác dùng đất đắp thành một ngôi thành lũy tức thì giữa đường, rồi vào ngồi trong đó. Xe Khổng Tử không thể đi được mới hỏi tại sao lại ko nhường lối mang đến xe đi. Hạng Thác đáp: "Cháu nghe người ta nói xe pháo phải vòng qua thành mà đi, chứ làm gì có thành lũy lại nhường lối mang đến xe đi bao giờ”. Khổng Tử nghe vậy rất ghê ngạc, cảm thấy đứa trẻ này người mặc dù còn nhỏ mà lại rất tinh ranh mãnh, mới nói rằng: “Cháu tuy nhỏ mà đọc biết thật ko ít”. 
Hạng Thác đáp rằng: "Cháu nghe nói, cá nhỏ sinh ra được bố ngày đã biết bơi, thỏ nhỏ sinh ra được tía ngày đã biết chạy, ngựa nhỏ sinh ra được cha ngày đã biết đi theo mẹ, đây là việc rất bình thường chứ có gì lạ đâu”.Khổng Tử thấy rất yêu thích với cậu nhỏ nhắn này, và đưa ra quyết định thử tài cậu ta bởi một vài ba câu hỏi: Lửa nào không khói? Nước nào không có cá?Núi nào không đá? Cây gì không cành?Người nào ko vợ? Ai kẻ ko chồng?Trâu nào ko nghé? ngựa chiến nào không con?Trống nào không mái? Mái nào không trống?Ai là quân tử? Ai kẻ tiểu nhân?Vật gì không đủ? đồ dùng gì tất cả thừa?Thành nào không chợ? người nào ko con? Cậu nhỏ bé Hạng Thác tức tốc đáp : Lửa đom đóm không khói. Nước giếng không tồn tại cáNúi khu đất không đá. Cây thô không cành.Tiên ông ko vợ. Ngọc chị em không chồngTrâu khu đất không nghé. Chiến mã gỗ ko con.Trống độc ko mái. Mái độc không trống.Hiền là quân tử. Kẻ dại dột tiểu nhân.Ngày Đông không đủ. Ngày Hạ có thừa.Hoàng thành ko chợ. Đứa trẻ ko con. Khổng Tử hỏi 40 câu và nhận ra 40 câu vấn đáp rất chủ yếu xác. Khổng Tử kế tiếp mời Hạng Thác chơi trò đánh cờ cùng với ông: “Trong xe cộ ta có sẵn 32 nhỏ cờ, ta mong muốn cùng cậu tiến công cờ, cậu có ưa thích không?”. Hạng Thác đáp: “Thiên tử mê cờ thì bốn biển khơi không fan gìn giữ, chư Hầu mê cờ thì chính sự không an, nho sĩ mê cờ thì bài toán học đình trệ, nông phu mê cờ thì quên việc cày cấy, bởi vì thế cháu không tấn công cờ”. Khổng Tử lại hỏi: “Ta ước ao cùng cậu đàm đạo việc bình trị thiên hạ, cậu có phù hợp không?”. Hạng Thác lại trả lời: “Chuyện cõi tục khỏi phải bình, vì hay như núi cao, hay như là sông hồ, hay như vương hầu, hoặc như nô tỳ. Giả dụ san bằng núi thì chim chóc không nơi trú ngụ, lấp bởi sông hồ nước thì cá nhờ đâu bơi lội, bỏ chức vương hầu thì dân không tín đồ trị, bỏ nô tỳ thì người chủ sở hữu không có người để không đúng khiến, vậy nên cháu không phản hồi việc thiên hạ”.

Xem thêm: Có Bao Nhiêu Số Phức Z Thỏa Mãn Z, Có Bao Nhiêu Số Phức Z Thỏa Mãn


 
*
Khổng Tử cùng Hạng Thác
Đến lượt Hạng Thác hỏi Khổng Tử: “Trên bầu trời có sao bao phủ lánh, vậy thưa Ngài có toàn bộ bao nhiêu bởi sao?”. Khổng Tử nói: “Chuyện dưới đất không thiếu thốn gì sao lại hỏi chuyện trên Trời”. Hạng Thác lại hỏi: “Vậy dưới đất tác phẩm san sát có bao nhiêu ngôi nhà?”. Khổng Tử lại nói rằng : “Ta nên nói ngay chuyện trước mắt gồm phải là thực tiễn hơn không, yêu cầu gì thì thầm Trời Đất”. Hạng Thác ngay lập tức thưa: “Vậy thưa Ngài giả dụ bàn chuyện trước mắt thì Ngài cho thấy lông mày gồm bao nhiêu sợi?”.Khổng Tử ko trả lời, chỉ biết cười cơ mà thôi. Đoạn Khổng Tử tảo sang nói với các học trò: "Hậu sinh khả úy, lớp trẻ thời nay thật là ghê gớm".Phiên bản câu chuyện thứ hai Một lần, Khổng Tử ngồi trên chiếc xe nhỏ tuổi có ngựa kéo ngao du khắp những nước. Đến một vùng nọ thấy tất cả chú nhỏ xíu lấy khu đất đắp một tòa thành, rồi ngồi vào trong đó. Khổng Tử tức thời hỏi: “Này cháu, con cháu trông thấy xe cộ ta tiếp cận cớ sao không chịu tránh?” Chú nhỏ xíu trả lời: “Cháu nghe fan ta đồn rằng, Khổng Phu Tử trên thông Thiên Văn, bên dưới tường Địa Lý, giữa đọc lòng người. Vậy mà từ bây giờ cháu chạm chán Phu Tử thì chưa hẳn vậy. Bởi vì từ xưa cho nay, chỉ nghe nói đến chuyện xe kiêng thành, chứ thành như thế nào lại kị xe đâu?” Khổng Tử không thể tinh được quá, ngay thức thì hỏi: “Cháu thương hiệu là gì?” Chú bé bỏng trả lời: “Dạ, Hạng Thác” Khổng Tử: “Năm nay cháu từng nào tuổi?” Hạng Thác: “Dạ, 7 tuổi ạ” Khổng Tử: “Mới 7 tuổi đã đúng đắn vậy sao?” Hạng Thác: “Dạ thưa, con cháu nghe nói, bé cá nở được 3 ngày đã tập bơi tung tăng từ hồ nọ sang hồ nước kia. Nhỏ thỏ 6 ngày tuổi vẫn chạy khắp đồng cỏ. Con cháu sinh ra đến hiện nay đã được 7 tuổi, lấy gì làm cho khôn?”Lần này thì Khổng Tử đích thực kinh ngạc, bèn giới thiệu liền 16 câu hỏi khó nhằm thử tài Hạng Thác. Mặc dù thế Hạng Thác đã trả lời trôi chảy, rồi nói: “Vừa nãy Khổng Phu Tử hỏi cháu các quá. Bây giờ, con cháu xin hỏi Phu Tử: tại sao con ngỗng và con vịt nổi trên mặt nước? nguyên nhân chim hồng, chim hộc lại kêu to? vì sao cây tùng, cây bách lại xanh cả mùa hè lẫn mùa đông?” Khổng Tử đáp: “Con ngỗng, bé vịt nổi được trên mặt nước là nhờ vào hai cẳng bàn chân vuông có tác dụng phương tiện. Chim hồng, chim hộc kêu to, bởi vì cổ bọn chúng dài. Tùng bách xanh xao bốn mùa nguyên nhân là thân chúng đặc”.Hạng Thác reo lên: “Thưa, ko đúng! nhỏ rùa nổi lên mặt nước, đâu có phải nhờ đôi chân vuông có tác dụng bàn đạp. Nhỏ ễnh ương kêu to cơ mà cổ nó đâu bao gồm dài. Cây trúc cũng xanh tư mùa, mà ruột nó rỗng đấy thôi.” Khổng Tử chưa biết giải thích ra sao thì Hạng Thác lại hỏi: “Thưa Phu Tử, cho phép cháu hỏi thêm. Nguyên nhân mặt trời buổi sáng lại khổng lồ mà giữa trưa lại nhỏ?” Khổng Tử: “Là vị buổi sáng mặt trời ngay gần ta hơn”. Hạng Thác: “Không đề nghị ạ. Buổi sớm mặt trời gần ta rộng sao lại mát, còn buổi trưa mặt trời xa ta rộng sao lại nóng?" Rồi Hạng Thác lý sự một hồi, khiến cho Khổng Tử đề nghị thốt lên: “Cháu còn không nhiều tuổi mà lại thích hỏi số đông chuyện xa xôi, viễn vông ngơi nghỉ tận đẩu tận đâu, chuyện trước đôi mắt thì ko hỏi.

Xem thêm: Lý Thuyết Về Nguyên Tử Là Các Hạt Vô Cùng Nhỏ Và Trung Hòa Về Điện

” Hạng Thác mỉm cười khanh khách hàng nói: “Vâng, cháu xin hỏi chuyện ngay lập tức trước mắt ngài: Vậy lông mi của Phu Tử tất cả bao nhiêu gai ạ?" Khổng Tử không đáp, sai người đánh xe đi với than rằng: “Hậu sinh khả úy!” (Lớp hậu sinh thật xứng đáng sợ!).Rất nhớ tiếc Hạng Thác khả năng mà đoản mệnh. Năm lên 10 tuổi, Hạng Thác qua đời, được lập thường thờ, call là đái Nhi Thần, nghĩa là Thần Nhi Đồng, hotline tắt là thần đồng. Chữ Thần Đồng cũng đều có từ ngày đó.Hiện nay, fan ta còn "chế" câu này thành câu "hậu sinh khả ố" với chân thành và ý nghĩa trái ngược hoàn toàn. Theo đó, sống đây tức là xấu hổ. Hậu sinh khả ố tức thị thế hệ sau thật xứng đáng xấu hổ, ý nói chê bai cụ hệ sau không bởi thế hệ trước. Có một số người ko hiểu ý nghĩa của từ bỏ "ố", khi nghe có ai châm biếm bảo mình là "hậu sinh khả ố" lại lấy có tác dụng tự hào!Tham khảo cùng trích dẫn• Luận ngữ (Nguyễn Hiến Lê chú dịch với giới thiệu)• Hán Việt từ điển giản yếu - Đào Duy Anh, NXB văn hóa truyền thống thông tin, 2005Chú thích(1) Khổng Tử (孔子) thương hiệu thật là Khổng Khâu, trường đoản cú Trọng Ni, nói một cách khác là Khổng Phu Tử 孔夫子, sinh vào năm 551 Tr.CN, mất năm 479 Tr.CN. Ông là một trong nhà tứ tưởng, bên triết học, đơn vị giáo dục, nhà chủ yếu trị, công ty biên khảo danh tiếng của Trung Quốc. Những bài giảng và triết lý của ông có ảnh hưởng sâu rộng đối với đời sống và bốn tưởng của các dân tộc Đông Á. Người china đời sau đang tôn xưng ông là Vạn cố kỉnh Sư biểu (Bậc thầy của muôn đời). Hiện tất cả hàng trăm Học viện Khổng Tử trên khắp thế giới.(2) bộ Luận ngữ vì chưng Khổng Tử (孔子) và các đệ tử của bản thân biên soạn, được coi là sách đứng đầu trong Tứ Thư - tức tư tác phẩm kinh điển của Nho học tập Trung Hoa, tất cả Đại học (大學), Trung Dung (中庸), Luận Ngữ (論語 ) và mạnh khỏe Tử (孟子). Luận ngữ được viết tự đời tiền Hán cho tới đời Hậu Hán và là 1 trong những chủ đề học vấn hầu hết khi thi khoa cử của những triều đình china trước kia.(3) Trong suốt gần 20 năm, từ thời điểm năm 34 tuổi, Khổng Tử dẫn học tập trò đi khắp các nước Vệ, Khuông, Trần, Tống, Thái, Sở, mong mỏi thuyết phục các vua chư Hầu chịu đựng đem Đạo của ông ra vận dụng để đưa về thái bình mang đến dân chúng. Cơ mà Đạo của Khổng Tử là vương Đạo (đạo trị quốc) bắt buộc đi ngược ý thứ Bá Đạo (đạo chinh phạt) của các vua chư hầu với quyền lợi của những quan Đại phu nên các vua chư hầu đều không đủ can đảm dùng ông.Website thuộc hệ thốngAtaHome.vn Kênh thông tin bđs - nền tảng gốc rễ mua bán, cho thuê nhà khu đất #1 Bình Dương.